Cấu Tạo Và Nguyên Lý Hoạt Động Của Bộ Lọc Rác Phi 90 (Ø90mm)

Trong hệ thống thoát nước mưa, thoát nước sân thượng, ban công hay đường ống thu nước, lá cây, rác, cát và vật thể lạ thường là nguyên nhân gây tắc nghẽn. Bộ lọc rác (còn gọi là giỏ chắn rác, phễu lọc rác, rọ chắn rác) được lắp tại đầu vào của đường ống để giữ lại các vật này, bảo vệ đường ống phía sau. Trong đó, bộ lọc phi 90 là cỡ phổ biến cho các đường ống thoát nước dân dụng và công trình nhỏ.

Bài viết này giúp bạn hiểu bộ lọc phi 90 là gì, cấu tạo, nguyên lý hoạt động, ứng dụng, cách chọn, lắp đặt và bảo trì đúng cách.

Bộ lọc rác phi 90 là gì?

Bộ lọc phi 90 là thiết bị chắn rác cơ học dùng cho ống có đường kính ngoài khoảng 90 mm. Thiết bị này đặt ở đầu ống thu nước, cho nước đi qua các lỗ hoặc khe, còn lá cây, rác, bùn đất, mảnh vụn bị giữ lại phía trên.

Cần lưu ý, "phi 90" là cách gọi theo đường kính ngoài, không đồng nghĩa hoàn toàn với kích thước danh nghĩa DN. Một số sản phẩm phi 90 dùng cho ống thoát nước PVC cỡ này, một số khác có kích thước cổ ra hoặc kiểu lắp khác nhau. Bạn nên đo thực tế và đối chiếu thông số của nhà sản xuất trước khi mua.

Bộ lọc rác khác với strainer trong đường ống áp lực. Strainer lắp trên ống kín để giữ cặn, còn bộ lọc rác thường đặt ở miệng thu nước hở, như sàn mái, sân thượng, ban công, rãnh thoát. Đây cũng chỉ là thiết bị lọc thô, không phải hệ thống xử lý nước.

Cấu tạo của bộ lọc rác phi 90

Một bộ lọc rác thông dụng gồm các bộ phận chính sau:

Nắp chắn rác (lưới hoặc mặt đục lỗ): Phần trên cùng, có nhiều lỗ hoặc khe cho nước chảy qua, chặn rác lớn. Dạng phẳng, dạng vòm hoặc dạng quả cầu tùy kiểu.

Thân hoặc cổ nối: Phần nối vào miệng ống phi 90, có thể cắm vào trong hoặc lắp ngoài ống. Quyết định độ khít với đường ống.

Giỏ chứa rác (nếu có): Phần rọ hoặc giỏ phía dưới nắp, chứa rác để dễ lấy ra làm sạch.

Viền hoặc mặt bích đỡ: Giúp bộ lọc ôm chắc vào sàn hoặc miệng thu nước.

Gioăng hoặc vòng đệm (ở một số loại): Hạn chế rò rỉ nước quanh miệng ống.

Khóa hoặc vít cố định (ở một số loại): Giữ nắp không bị cuốn trôi khi dòng chảy mạnh.

Chất lượng sản phẩm phụ thuộc vào vật liệu, độ dày thành, độ đều của lỗ lọc và độ khít với ống.

Nguyên lý hoạt động

Nguyên lý khá đơn giản, dựa trên việc cho nước đi qua lỗ hoặc khe và giữ lại vật rắn lớn hơn kích thước lỗ.

Bước 1: Nước thu về miệng ống. Nước mưa hoặc nước thải nhẹ chảy trên sàn, mái hay rãnh về phía miệng thu nước.

Bước 2: Đi qua nắp hoặc lưới lọc. Nước chảy qua các lỗ, khe của nắp chắn rác. Lá cây, rác, mảnh vụn lớn hơn lỗ bị giữ lại ở bề mặt hoặc trong giỏ.

Bước 3: Nước đi vào ống. Nước đã qua lọc theo cổ nối chảy vào đường ống thoát phía dưới.

Bước 4: Rác tích tụ. Rác dần tích lại phía trên hoặc trong giỏ, cần được dọn định kỳ.

Bước 5: Vệ sinh. Người dùng nhấc nắp hoặc lấy giỏ ra, đổ rác và rửa sạch để thiết bị hoạt động trở lại.

Nếu rác tích quá nhiều và không dọn, dòng chảy bị cản, nước có thể ứ đọng hoặc tràn quanh miệng thu. Vì vậy, vệ sinh định kỳ rất quan trọng.

Các loại bộ lọc rác phi 90 phổ biến

Phân loại theo chất liệu

Inox 304: Bền, chống gỉ tốt, phù hợp ngoài trời và môi trường ẩm. Là lựa chọn được ưa chuộng cho sân thượng, mái.

Inox 201: Giá rẻ hơn nhưng chống gỉ kém hơn, dễ ố trong môi trường ẩm lâu dài.

Nhựa (PVC, PP, ABS): Nhẹ, rẻ, không gỉ nhưng dễ giòn nứt dưới nắng và va đập theo thời gian.

Gang hoặc nhôm: Chịu lực tốt, dùng ở vị trí có xe cộ hoặc tải trọng, cần lớp bảo vệ chống ăn mòn.

Phân loại theo kiểu dáng

Dạng phẳng (nắp đậy sàn): Gọn, đặt ngang sàn, phù hợp ban công, nhà vệ sinh.

Dạng vòm hoặc quả cầu: Rác ít bám bít lỗ, nước vẫn thoát qua phần còn lại, thường dùng ở sân thượng, mái.

Dạng giỏ, rọ: Có thể tháo giỏ để đổ rác, dung tích chứa rác lớn.

Dạng phễu có cổ: Cổ cắm vào ống, nước thu về phễu rồi xuống ống.

Phân loại theo kiểu lắp

Lắp cắm vào trong ống: Cổ nối đưa vào lòng ống, đơn giản, dễ thay.

Lắp ôm ngoài ống: Nắp trùm ngoài miệng ống, phù hợp khi muốn giữ nguyên miệng ống.

Lắp có mặt bích hoặc vít cố định: Chắc chắn hơn cho vị trí dòng chảy mạnh.

Ứng dụng của bộ lọc phi 90

Sân thượng và mái bằng. Chặn lá cây, rác trước khi vào ống thoát mưa.

Ban công và lô gia. Giữ rác không làm tắc ống thoát sàn.

Nhà vệ sinh, nhà bếp. Chặn tóc, mảnh vụn trước khi xuống ống thoát.

Sân vườn, rãnh thoát nước. Giữ lá, đất, sỏi, giảm tắc cống.

Nhà xưởng, bãi xe. Dùng loại chịu lực để chặn rác, vật lạ ở rãnh thu nước.

Hệ thống thu nước mưa. Lọc rác thô trước khi nước vào bể chứa.

Điểm chung là các vị trí này dễ bị lá cây, rác, bùn đất làm tắc, nên một bộ lọc đặt đúng chỗ giúp giảm đáng kể chi phí thông tắc.

Cách chọn bộ lọc phi 90 phù hợp

Đo đúng kích thước ống. Đo đường kính ngoài hoặc trong của miệng ống thực tế, đối chiếu với cách lắp của sản phẩm vì "phi 90" có thể là kích thước cổ cắm hoặc kích thước ôm ngoài.

Chọn chất liệu theo vị trí. Ngoài trời, mái sân thượng nên dùng inox 304 hoặc loại chống tia cực tím. Trong nhà, nhựa có thể đủ dùng.

Chọn kiểu dáng theo loại rác. Nhiều lá cây nên dùng dạng vòm hoặc giỏ. Rác nhỏ như tóc, cặn nên chọn lỗ nhỏ.

Chọn kích thước lỗ lọc. Lỗ quá nhỏ dễ bị bít khi mưa lớn, quá lớn thì rác lọt qua. Cân bằng theo loại rác thực tế.

Kiểm tra khả năng chịu lực. Nơi người hoặc xe qua lại cần loại chịu tải.

Kiểm tra độ khít. Bộ lọc phải ôm chắc miệng ống để không bị xô lệch hoặc cuốn trôi.

Dễ vệ sinh. Ưu tiên loại dễ tháo nắp, lấy giỏ.

Hướng dẫn lắp đặt

Làm sạch miệng ống và khu vực xung quanh, loại bỏ rác, bùn và cặn cũ.

Đo lại đường kính miệng ống và so với bộ lọc.

Với loại cắm vào, đưa cổ nối vào ống đến khi viền đỡ chạm sàn. Với loại ôm ngoài, trùm nắp lên miệng ống đúng vị trí.

Nếu có gioăng hoặc keo, đặt đúng chỗ để hạn chế rò rỉ quanh miệng.

Cố định bằng vít hoặc khóa nếu sản phẩm có.

Đổ thử nước để kiểm tra nước thoát nhanh, không rò rỉ và bộ lọc không bị xô lệch.

Vệ sinh và bảo trì

Dọn rác định kỳ: Nhất là trước mùa mưa và sau khi có gió lớn làm rụng lá.

Kiểm tra sau mưa lớn: Rác dễ dồn về miệng thu.

Rửa sạch lưới và giỏ: Dùng nước và bàn chải mềm, loại bỏ rêu và cặn bám.

Kiểm tra độ chắc chắn: Bộ lọc lỏng cần siết lại hoặc thay mới.

Kiểm tra chất liệu: Nhựa nứt, inox ố gỉ nặng nên thay.

Không để rác tích quá lâu: Rác mục có mùi, thu hút côn trùng và làm tắc ống.

Những sai lầm thường gặp

Chọn sai kích thước: Lọc không khít, bị xô lệch hoặc cuốn trôi.

Chọn lỗ lọc quá nhỏ ở nơi nhiều lá: Nhanh bít, nước ứ đọng khi mưa lớn.

Chọn lỗ quá lớn: Rác lọt qua, vẫn gây tắc ống.

Dùng nhựa ngoài trời nắng gắt: Nhanh giòn, nứt.

Dùng inox kém chất lượng: Nhanh ố gỉ, mất thẩm mỹ.

Không vệ sinh định kỳ: Rác tích, nước tràn, ống tắc.

Nhầm với strainer đường ống áp lực: Hai loại có cấu tạo và vị trí lắp khác nhau.

Chọn theo giá rẻ nhất: Chất lượng gia công kém, dễ biến dạng.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Bộ lọc rác phi 90 dùng để làm gì?

Dùng để chặn lá cây, rác và vật rắn tại miệng ống thoát nước phi 90, giúp tránh tắc nghẽn đường ống phía sau.

Phi 90 là đường kính trong hay ngoài?

Thường chỉ đường kính ngoài của ống, nhưng một số sản phẩm dùng cách gọi khác cho cổ cắm hoặc nắp ôm. Cần đo thực tế và đối chiếu thông số của nhà sản xuất.

Nên chọn bộ lọc rác bằng inox hay nhựa?

Inox 304 bền, chống gỉ, phù hợp ngoài trời. Nhựa rẻ, nhẹ, phù hợp trong nhà hoặc vị trí ít nắng, ít va đập.

Bao lâu nên vệ sinh bộ lọc rác?

Tùy lượng rác. Nên kiểm tra thường xuyên, đặc biệt trước và sau mùa mưa hoặc khi có nhiều lá cây.

Bộ lọc rác có thay thế được strainer không?

Không. Bộ lọc rác dùng ở miệng thu nước hở, còn strainer lắp trên đường ống kín, có cấu tạo và nhiệm vụ khác nhau.

Kết luận

Bộ lọc rác phi 90 là thiết bị đơn giản nhưng hữu ích trong việc bảo vệ đường ống thoát nước khỏi lá cây, rác và vật lạ. Cấu tạo gồm nắp chắn rác, thân hoặc cổ nối, giỏ chứa rác, viền đỡ và các chi tiết cố định, hoạt động theo nguyên lý cho nước đi qua lỗ lọc và giữ rác ở phía trên lọc rác phi 90.