Cấu Tạo Và Nguyên Lý Hoạt Động Của Bộ Lọc Nước Máy Bơm (Lọc Đầu Hút & Lọc Đường Ống)

Cát, rác, rỉ sét và cặn bẩn trong nguồn nước là nguyên nhân phổ biến làm kẹt cánh bơm, mòn phớt, tắc vòi tưới và hỏng van. Bộ lọc máy bơm là thiết bị lọc thô giữ lại các tạp chất này, thường đặt ở hai vị trí: đầu ống hút của bơm và trên đường ống đẩy.

Bộ lọc nước máy bơm là gì?

Bộ lọc máy bơm là thiết bị lọc cơ học, dùng lưới hoặc rổ lọc để chặn các hạt rắn lớn hơn mắt lọc, bảo vệ máy bơm và thiết bị phía sau. Có hai nhóm chính:

• Lọc đầu hút: Đặt ở đầu ống hút, thường nằm chìm trong bể, giếng hoặc ao. Giữ rác, bùn, cát trước khi nước vào bơm. Thường gọi là rọ bơm, rọ hút hoặc lọc rác đầu hút.

• Lọc đường ống: Lắp trực tiếp trên đường ống, trước máy bơm hoặc trước thiết bị cần bảo vệ như van, đồng hồ, vòi tưới. Gồm lọc Y, lọc rổ, lọc lưới và lọc đĩa.

Cần phân biệt với bộ lọc xử lý nước. Đây là lọc thô để bảo vệ thiết bị, không loại bỏ vi khuẩn, kim loại nặng hay làm sạch nước uống.

Cấu tạo của bộ lọc nước máy bơm

Cấu tạo lọc đầu hút:

Thân rọ (giỏ lọc): Phần vỏ đục lỗ hoặc dạng lưới, thường bằng inox, nhựa hoặc gang, có diện tích lọc lớn.

Cổ nối: Ren hoặc mặt bích để nối với ống hút.

Van chân (nếu có): Cánh van một chiều giữ nước trong ống hút, giúp bơm không mất mồi khi dừng. Đây là chức năng riêng, thường được gộp chung với rọ lọc trong một cụm.

Cấu tạo lọc đường ống (lọc Y, lọc rổ):

Thân lọc: Vỏ chịu áp có đầu vào và đầu ra. Thân chữ Y có nhánh nghiêng chứa lưới, thân lọc rổ có buồng lớn chứa giỏ lọc.

Lưới hoặc rổ lọc: Bộ phận chính, thường bằng inox, dạng đục lỗ hoặc dệt lưới với nhiều cỡ mắt lọc.

Nắp lọc: Che nhánh chứa lưới, tháo ra để vệ sinh, vặn ren hoặc bắt bulong.

Gioăng làm kín: Đặt giữa thân và nắp, thường bằng cao su hoặc PTFE.

Đầu kết nối và mũi tên chỉ chiều dòng chảy: Ren hoặc mặt bích, mũi tên khắc trên thân để lắp đúng hướng.

Chất lượng bộ lọc phụ thuộc vào chất liệu lưới, độ dày thân, diện tích lọc và chất lượng gioăng.

Nguyên lý hoạt động

Nguyên lý chung: nước đi qua lưới lọc, hạt rắn lớn hơn mắt lọc bị giữ lại, nước sạch đi tiếp.

Bước 1: Nước đi vào. Bơm hoạt động kéo nước vào đầu hút, hoặc nước theo đường ống vào thân lọc.

Bước 2: Đi qua lưới lọc. Nước xuyên qua lưới, các hạt lớn hơn mắt lọc bị chặn ở bề mặt.

Bước 3: Cặn lắng xuống. Ở lọc Y, cặn rơi dần xuống nhánh nghiêng. Ở lọc rổ, cặn tích trong giỏ.

Bước 4: Nước sạch đi tiếp. Nước đã lọc vào cánh bơm hoặc theo đường ống đến thiết bị phía sau.

Bước 5: Vệ sinh định kỳ. Khi cặn nhiều, xả đáy hoặc tháo lưới ra làm sạch.

Lọc đầu hút làm việc ở phía hút của bơm, nơi áp suất thấp. Nếu lọc bị bít một phần, bơm hút khó, có thể gây tiếng ồn, rung và xâm thực (cavitation) làm hỏng cánh bơm. Vì vậy lọc đầu hút cần diện tích lọc đủ lớn và phải làm sạch thường xuyên.

Lọc đường ống đặt phía đẩy hoặc trước thiết bị cần bảo vệ. Khi lưới bám nhiều cặn, tổn thất áp suất qua lọc tăng và lưu lượng giảm, đó là dấu hiệu cần vệ sinh. Hệ thống lớn nên lắp đồng hồ áp ở hai đầu lọc để theo dõi chênh áp.

Các loại bộ lọc nước máy bơm phổ biến

Theo vị trí lắp:

• Lọc đầu hút (rọ bơm): đặt trong nguồn nước, giữ rác thô.

• Lọc đường ống: lắp trên ống, giữ cặn mịn hơn.

Theo kiểu lọc đường ống:

• Lọc Y: gọn, tổn thất áp thấp, phù hợp nước ít cặn đến trung bình.

• Lọc rổ: buồng chứa cặn lớn, phù hợp nước nhiều cặn.

• Lọc đĩa, lọc lưới tưới tiêu: dùng cho hệ thống tưới nhỏ giọt, cần mức lọc mịn.

Theo chất liệu:

• Inox 304, 316: chống ăn mòn tốt, bền.

• Nhựa PVC, PP: nhẹ, giá hợp lý, dùng cho nước sạch và tưới tiêu.

• Gang, gang cầu: chịu lực, dùng cho công trình, cần sơn chống gỉ.

Ứng dụng của bộ lọc nước máy bơm

Bơm giếng, bơm hút từ ao, hồ, bể ngầm. Rọ bơm giữ rác, bùn, cát trước khi vào bơm.

Cấp nước gia đình. Lọc Y trước bơm tăng áp, đồng hồ nước, van giảm áp.

Tưới tiêu nông nghiệp. Lọc đầu hút và lọc lưới hoặc lọc đĩa trước hệ thống tưới nhỏ giọt để tránh nghẹt đầu tưới.

Phòng cháy chữa cháy. Bảo vệ bơm, van báo động và đầu phun.

Cách chọn bộ lọc máy bơm phù hợp

Xác định nguồn nước. Nước giếng, ao hồ hay nước máy quyết định mức cặn và loại lọc cần dùng.

Chọn đúng kích thước. Xác định DN hoặc cỡ ren của ống. Tên gọi “phi” ngoài thị trường không phải lúc nào cũng trùng với DN.

Chọn độ mịn lưới. Lưới quá thưa để cặn nhỏ lọt qua, quá mịn nhanh nghẹt và gây tụt áp. Lọc đầu hút nên chọn mắt lọc lớn hơn lọc đường ống.

Chọn diện tích lọc. Lọc đầu hút nên có diện tích lọc lớn hơn tiết diện ống hút để giảm sức cản.

Chọn chất liệu. Theo loại nước, môi trường và độ bền mong muốn.

Có hay không có van chân. Cần nếu bơm đặt cao hơn mặt nước và phải giữ mồi.

Hướng dẫn lắp đặt

1. Kiểm tra kích thước, kiểu kết nối và tình trạng bộ lọc trước khi lắp.

2. Lọc đầu hút: Đặt rọ bơm cách đáy bể hoặc ao một khoảng để tránh hút bùn, và chìm đủ sâu dưới mặt nước để không hút khí. Ống hút nên ngắn, kín khít.

3. Lọc đường ống: Lắp đúng chiều nước theo mũi tên trên thân, đặt trước máy bơm hoặc thiết bị cần bảo vệ.

4. Trên đường ống ngang, đặt nhánh chứa lưới hướng xuống hoặc nghiêng, tránh hướng lên.

5. Loại mặt bích dùng gioăng đúng tiêu chuẩn, siết bulong đều theo đường chéo. Loại ren quấn băng tan, siết vừa đủ.

6. Lắp van khóa hai phía lọc để thuận tiện bảo trì.

7. Mở nước từ từ và kiểm tra rò rỉ.

Vệ sinh và bảo trì

1. Tắt bơm, khóa van hai phía, xả áp đoạn ống. Với rọ bơm, nhấc lên khỏi nguồn nước.

2. Tháo nắp, rút lưới hoặc giỏ lọc ra.

3. Rửa sạch cặn bằng nước và bàn chải mềm.

4. Kiểm tra lưới có rách, biến dạng hoặc ăn mòn không, kiểm tra gioăng và van chân.

5. Lắp lại đúng vị trí, mở nước từ từ và kiểm tra rò rỉ.

Những sai lầm thường gặp

Không lắp lọc đầu hút: Rác, cát vào thẳng bơm, nhanh mòn hoặc kẹt cánh.

Đặt rọ bơm sát đáy: Hút bùn, nhanh bít lọc.

Lắp ngược chiều nước: Giảm hiệu quả lọc, có thể hỏng lưới.

Chọn lưới quá mịn: Nhanh nghẹt, bơm hút yếu hoặc xâm thực.

Nhầm DN với phi: Dễ mua sai kích thước.

Không vệ sinh định kỳ: Lưới bít kín khiến bơm làm việc nặng hơn.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Lọc đầu hút và lọc đường ống khác nhau thế nào?

Lọc đầu hút đặt ở đầu ống hút, giữ rác thô trước khi vào bơm. Lọc đường ống lắp trên ống, giữ cặn mịn hơn để bảo vệ bơm và thiết bị phía sau.

Bộ lọc nước máy bơm có làm giảm áp lực nước không?

Khi lưới còn sạch, mức giảm áp rất nhỏ. Áp lực giảm rõ khi lưới bám nhiều cặn hoặc chọn lưới quá mịn.

Bao lâu nên vệ sinh bộ lọc?

Tùy chất lượng nguồn nước và lượng cặn. Nguồn nước nhiều bùn cát cần vệ sinh thường xuyên hơn, hoặc vệ sinh khi thấy chênh áp tăng.

Kết luận

Bộ lọc máy bơm là thiết bị đơn giản nhưng quan trọng để bảo vệ bơm và hệ thống đường ống. Lọc đầu hút chặn rác thô ở đầu ống hút, lọc đường ống giữ cặn mịn hơn trên đường nước. Cấu tạo gồm thân lọc, lưới hoặc rổ lọc, nắp, gioăng, đầu kết nối, hoạt động theo nguyên lý giữ cặn bằng lưới và cho phép vệ sinh định kỳ bộ lọc nước máy bơm.