Suction strainer filter là gì
Suction Strainer Filter Là Gì? Cấu Tạo, Nguyên Lý Hoạt Động Và Vai Trò Bảo Vệ Máy Bơm
Cánh bơm bị mòn, kẹt rác, bơm kêu ồn do xâm thực hay mất nước đột ngột thường bắt nguồn từ một nguyên nhân đơn giản: vật rắn lọt vào đường hút. Chỉ cần một mảnh xỉ hàn, cục rỉ sét hay chiếc lá cũng đủ làm hỏng cánh bơm hoặc phớt cơ khí. Suction strainer filter (bộ lọc đầu hút) là thiết bị đặt ở phía hút của máy bơm để chặn các vật rắn này ngay từ đầu. Tuy nhiên, suction strainer có nhiều kiểu, kích thước, độ lớn mắt lọc và kiểu kết nối khác nhau, chọn sai dễ gây tụt áp hút, xâm thực hoặc nghẹt nhanh.
Bài viết này giúp bạn hiểu suction filter là gì, cấu tạo, nguyên lý hoạt động, vai trò bảo vệ máy bơm, các loại phổ biến, cách chọn, lắp đặt và bảo trì.
Suction strainer filter là gì?
Suction filter là bộ lọc cơ học lắp ở đường hút của máy bơm, gồm thân và lưới hoặc rổ lọc. Lưu chất đi qua lưới, vật rắn lớn hơn mắt lọc bị giữ lại, dòng sạch hơn đi tiếp vào bơm. Rác được xả ra hoặc lấy ra khi vệ sinh.
Cần lưu ý, suction strainer là bộ lọc thô để bảo vệ bơm, không phải hệ thống xử lý nước và không có chức năng đóng mở như van. Nó khác lọc đặt phía đẩy (discharge) ở vị trí lắp và yêu cầu về tổn thất áp, vì phía hút rất nhạy với trở lực. Trên thị trường, tên gọi này hay bị gọi lẫn với y lọc, lọc rổ, lọc đầu hút, rọ hút, lọc rác đầu bơm hoặc strainer.
Định nghĩa của suction filter

Cấu tạo chung
Hầu hết suction strainer gồm các bộ phận chính:
Thân lọc: dạng chữ Y, rổ, chữ T hoặc dạng giỏ chìm, chứa lưới và chịu áp.
Lưới hoặc rổ lọc: bộ phận quan trọng nhất, thường là lưới đục lỗ hoặc lưới dệt inox, diện tích thoáng lớn.
Nắp lọc: đậy cửa rổ, tháo ra để lấy lưới vệ sinh.
Gioăng: làm kín giữa nắp và thân, bằng cao su, PTFE hoặc graphite.
Đầu kết nối: ren, mặt bích hoặc hàn.
Nút xả đáy: xả cặn mà không cần tháo nắp.
Cổng đo áp (tùy chọn): lắp đồng hồ chân không hoặc đo chênh áp.
Chất liệu thân phổ biến gồm gang, gang cầu, thép carbon, inox 304 và inox 316.
Nguyên lý hoạt động
Nguyên lý gồm ba bước:
Lưu chất vào thân lọc: bơm hút kéo lưu chất vào đầu vào của strainer.
Lưu chất đi qua lưới: vật rắn lớn hơn mắt lọc bị giữ lại trong rổ hoặc nhánh chứa.
Lưu chất sạch đi vào bơm: dòng đã lọc theo ống hút đến cửa hút của bơm.
Khi lưới bám nhiều cặn, chênh áp qua lọc tăng, áp suất tại cửa hút bơm giảm. Nếu giảm quá mức, bơm có thể xâm thực, ồn, rung, giảm lưu lượng. Vì vậy phía hút cần lọc có diện tích lọc lớn (thường gấp nhiều lần tiết diện ống hút) và phải vệ sinh đúng lúc.
Vai trò bảo vệ máy bơm
Bảo vệ cánh bơm: rác, xỉ hàn, cát không lọt vào làm mòn, kẹt hoặc vỡ cánh.
Bảo vệ phớt cơ khí: hạt rắn là nguyên nhân phổ biến gây xước mặt phớt và rò rỉ.
Giữ ổn định vận hành: giảm nguy cơ kẹt bơm, quá dòng và dừng đột ngột.
Bảo vệ thiết bị phía sau: van, đồng hồ, bộ trao đổi nhiệt không bị bít hay mòn.
Giảm chi phí bảo trì: tránh sửa chữa, thay thế bơm đắt tiền.
Giai đoạn chạy thử: lọc tạm giữ xỉ hàn và cặn thi công khi hệ thống mới.
Hạn chế cần nhớ: lọc đầu hút làm tăng trở lực phía hút, nên chọn sai hoặc để bẩn có thể gây hại hơn lợi. Cần cân bằng giữa mức bảo vệ và áp hút khả dụng (NPSH) của bơm.
Thông số kỹ thuật: cách đọc đúng
Thông số của suction strainer thường gồm:
Kích thước: ghi theo DN hoặc inch, thường bằng hoặc lớn hơn ống hút.
Kích thước mắt lọc: tính theo milimét hoặc mesh.
Diện tích lọc: nên lớn hơn nhiều lần tiết diện ống.
Áp suất làm việc: thường ghi theo PN hoặc bar.
Tổn thất áp khi sạch: quan trọng với NPSH của bơm.
Chất liệu thân, lưới và gioăng.
Kiểu kết nối: ren, mặt bích, hàn.
Một số mức mắt lọc thường gặp (tham khảo, có thể chênh nhẹ tùy nhà sản xuất):
| Mắt lọc | Mức lọc | Dùng cho |
|---|---|---|
| Lỗ 3 đến 6 mm | Thô | Nước nhiều rác, nước thô |
| Lỗ 1,5 đến 3 mm | Thô đến trung bình | Đầu hút bơm nước tuần hoàn |
| 20 đến 40 mesh | 850 đến 425 µm | Nước cấp, bơm có phớt nhạy |
Lưu ý, "phi" ngoài thị trường thường chỉ đường kính ngoài của ống, không phải lúc nào cũng trùng DN. Mắt lọc càng nhỏ, bảo vệ càng tốt nhưng nghẹt càng nhanh và trở lực càng lớn. Khi đặt hàng, hãy nêu rõ DN, loại lưu chất, mắt lọc, áp suất, chất liệu, kiểu kết nối và lưu lượng bơm.
Phân loại suction filter
1. Y lọc đầu hút
Thân chữ Y chứa lưới hình ống, gọn, tổn thất áp thấp khi sạch. Phù hợp nước ít đến trung bình cặn. Dung tích chứa cặn nhỏ nên cần vệ sinh thường xuyên.
2. Lọc rổ (basket strainer)
Rổ lớn, diện tích lọc và dung tích chứa cặn lớn, ít nghẹt. Phù hợp bơm lưu lượng lớn, nước nhiều rác. Thân to, nặng, giá cao hơn.
3. Lọc rổ đôi (duplex)
Hai rổ và van chuyển dòng, vệ sinh một rổ trong khi bơm vẫn chạy bằng rổ còn lại. Phù hợp hệ thống không được dừng. Chi phí và không gian lớn hơn.
4. Lọc chữ T
Lưới trụ lớn đặt vuông góc ống, dung tích chứa lớn, hợp ống cỡ lớn, dầu, nhiên liệu. Tổn thất áp cao hơn Y lọc.
5. Rọ hút (giỏ lọc chìm)
Giỏ đục lỗ ở cuối ống hút nhúng trong bể, hồ, thường kèm van một chiều. Dùng cho bơm hút từ bể ngầm, ao, sông.
6. Lọc tạm thời (temporary strainer)
Lưới hình nón kẹp giữa hai mặt bích, giữ xỉ hàn và cặn thi công khi chạy thử. Sau đó thường tháo bỏ để tránh cản dòng lâu dài.
Phân loại theo chất liệu và kết nối
Chất liệu:
Gang, gang cầu: cấp thoát nước, PCCC, HVAC.
Thép carbon: áp và nhiệt cao, dầu.
Inox 304: nước sạch, thực phẩm, môi trường ẩm.
Inox 316: nước biển, nước lợ, hóa chất.
Kiểu kết nối:
Ren: ống nhỏ, bơm nhỏ.
Mặt bích: phổ biến cho bơm công nghiệp, cần đúng tiêu chuẩn JIS, DIN hoặc ANSI.
Hàn hoặc clamp: tuyến cố định, thực phẩm.
Lưới đục lỗ bền, chịu chênh áp tốt. Lưới dệt mịn hơn nhưng dễ rách khi đầu hút bị nghẹt.
Các loại suction strainer phổ biến
Ứng dụng của suction strainer filter
Cấp nước tòa nhà, chung cư: đặt trước bơm tăng áp, bơm từ bể ngầm.
PCCC: đầu hút bơm chữa cháy từ bể dự trữ.
HVAC, chiller, tháp giải nhiệt: bảo vệ bơm tuần hoàn và bơm nước giải nhiệt.
Công nghiệp: bơm nước làm mát, dầu, nhiên liệu, hóa chất.
Tưới tiêu, trạm bơm: hút từ kênh, hồ, giữ rác và bùn đất.
Thực phẩm, đồ uống: lọc inox nối clamp hoặc bích, dễ vệ sinh.
Ứng dụng của suction strainer filter

Cách chọn suctionfilter phù hợp
Xác định lưu chất và loại rác. Nước sạch, nước thô hay nhiều rác quyết định kiểu lọc và mắt lọc.
Kiểm tra NPSH của bơm. Đảm bảo tổn thất qua lọc, kể cả khi hơi bẩn, vẫn để bơm đủ áp hút.
Chọn kích thước. Bằng hoặc lớn hơn ống hút, diện tích lọc lớn.
Chọn mắt lọc. Đủ nhỏ để bảo vệ bơm, đủ lớn để không nghẹt nhanh.
Chọn chất liệu và kết nối. Theo lưu chất, nhiệt độ và mặt bích của bơm.
Xét nhu cầu liên tục. Không được dừng bơm thì chọn lọc rổ đôi.
Lắp đặt và bảo trì
Lắp đúng chiều dòng chảy theo mũi tên trên thân.
Đặt càng gần cửa hút bơm càng tốt nhưng chừa đoạn ống thẳng hợp lý, tránh tạo xoáy.
Đặt nhánh hoặc rổ hướng xuống để cặn lắng, đủ khoảng trống để tháo.
Lắp van khóa trước lọc, thêm đường bypass nếu cần bảo trì mà không dừng hệ thống.
Lắp đồng hồ chân không hoặc đồng hồ chênh áp để theo dõi độ bẩn.
Giá đỡ riêng cho lọc nặng, tránh mặt bích bơm chịu tải.
Với mặt bích, dùng gioăng đúng tiêu chuẩn, siết bu lông đều theo đường chéo.
Khi bảo trì: dừng bơm, khóa van, xả áp, tháo nắp, lấy lưới, rửa sạch, kiểm tra lưới và gioăng rồi lắp lại.
Hệ thống mới nên kiểm tra thường xuyên vì cặn thi công còn nhiều.
Những sai lầm thường gặp
Chọn mắt lọc quá nhỏ: nghẹt nhanh, bơm xâm thực, ồn, rung.
Chọn lọc quá nhỏ so với ống hút: tăng trở lực, giảm lưu lượng.
Lắp ngược chiều dòng chảy: giảm hiệu quả lọc, có thể hỏng lưới.
Không theo dõi độ bẩn của lọc: bơm hút khí, mất mồi, chạy khô.
Lắp van khóa hoặc cút gấp sát cửa hút: dòng xoáy làm bơm kém ổn định.
Bỏ lọc tạm thời quá lâu: cản dòng, rách lưới, rác lọt vào bơm.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
suction strainer filter khác lọc phía đẩy thế nào?
Suction strainer đặt phía hút, cần tổn thất áp rất thấp và diện tích lọc lớn để tránh xâm thực. Lọc phía đẩy chịu áp cao hơn và ít nhạy với trở lực.
Suction strainer có cần thiết cho mọi máy bơm không?
Không bắt buộc, nhưng rất nên dùng khi lưu chất có rác, cặn, hoặc hệ thống mới. Nước sạch, bơm chìm có sẵn lưới chắn thì có thể không cần thêm.
Bao lâu thì cần vệ sinh suction strainer?
Tùy lượng rác, thường vài ngày đến vài tháng, hoặc khi đồng hồ chân không tăng, bơm ồn, lưu lượng giảm. Hệ thống mới nên kiểm tra thường xuyên hơn.
Kết luận
Suction filter là bộ lọc đặt ở đầu hút, chặn rác và vật rắn để bảo vệ cánh bơm, phớt và thiết bị phía sau. Các loại phổ biến gồm Y lọc, lọc rổ, lọc rổ đôi, lọc chữ T, rọ hút và lọc tạm thời, mỗi loại khác nhau về dung tích chứa cặn, tổn thất áp, chất liệu và cách vệ sinh. Hiểu rõ cấu tạo, nguyên lý, chọn đúng mắt lọc và kích thước theo NPSH của bơm, lắp đúng cách và vệ sinh định kỳ sẽ giúp bơm vận hành êm, bền lâu và tiết kiệm chi phí bảo trì suction strainer filter.