Chõ máy bơm là gì?

Chõ máy bơm là gì? Máy bơm chạy nhưng không lên nước, lên chậm, hoặc cứ vài lần lại phải mồi nước lại: nhiều người nghĩ ngay máy bơm đã yếu. Thực tế, nguyên nhân không ít lần nằm ở đường ống hút, mà cụ thể là chõ bơm (còn gọi là chõ bơm nước, rọ bơm).

Chõ thường đặt ở đầu đường ống hút, phía dưới nguồn nước. Nếu chõ không giữ được nước, bị nghẹt hoặc lắp sai, nước có thể chảy ngược xuống nguồn ngay sau khi máy dừng, và lần khởi động sau máy phải "hút lại từ đầu".

Hiểu đúng cấu tạo và nguyên lý của chõ sẽ giúp bạn chọn đúng kích thước, đúng vật liệu và hạn chế lỗi khi vận hành.

Chõ máy bơm là gì?

Chõ máy bơm là phụ kiện lắp ở đầu đường ống hút của máy bơm, thường đặt trong nguồn nước, có chức năng cho nước đi vào đường ống theo chiều hút và hạn chế nước chảy ngược khi máy bơm dừng. Chõ thường kết hợp với lưới lọc để hạn chế rác và cặn lớn đi vào đường ống và máy bơm.

Một số tên gọi khác bạn có thể gặp: rọ bơm, van chân, van một chiều đầu hút.

Có ba điểm cần hiểu thêm:

• Vị trí lắp: ở đầu dưới cùng của ống hút, ngập trong nguồn nước.

• Khác van một chiều thông thường: chõ là giải pháp kết hợp van một chiều và bộ phận chắn rác, dùng chuyên dụng ở đầu hút.

• Vì sao có lưới/lồng bảo vệ: để rác, lá cây, cặn lớn không bị hút vào ống, làm kẹt van hoặc hư hại máy bơm.

Nguyên lý hoạt động của chõ bơm

Chu trình hoạt động gồm hai trạng thái.

Khi máy bơm chạy: nguồn nước → lưới chõ → van mở → ống hút → máy bơm.

Khi máy bơm dừng:

• Áp lực hút mất đi.

• Van đóng lại.

• Nước trong đường ống hút bị hạn chế chảy ngược về nguồn.

• Đường ống giữ được lượng nước cần thiết để hỗ trợ lần khởi động tiếp theo.

Sơ đồ đơn giản: Nguồn nước → Chõ → Ống hút → Máy bơm → Đường ống cấp nước.

Cần nhấn mạnh: chõ không phải bộ phận tạo áp lực cho máy bơm. Vai trò chính của nó là giữ nước và kiểm soát chiều dòng chảy ở đầu hút. Vì vậy, thay chõ tốt không làm máy bơm mạnh hơn, nhưng chõ hỏng chắc chắn có thể làm máy bơm hoạt động kém.

Cấu tạo chõ bơm gồm những bộ phận nào?

1. Thân chõ. Phần chịu lực chính, có đầu kết nối với đường ống. Tùy dòng sản phẩm có thể làm bằng đồng, inox, gang hoặc nhựa.

2. Bộ phận van một chiều. Cho nước đi theo một hướng và hạn chế dòng chảy ngược. Đây là bộ phận quyết định khả năng giữ nước của chõ.

3. Lưới lọc. Đặt ở phần tiếp xúc với nguồn nước, hạn chế rác, lá cây và cặn lớn đi vào ống. Kích thước mắt lưới ảnh hưởng đến cả khả năng lọc lẫn lưu lượng.

4. Gioăng làm kín. Hạn chế rò nước tại các vị trí ghép nối. Gioăng xuống cấp có thể khiến hệ thống hút khí hoặc mất khả năng giữ nước.

Trong bốn bộ phận này, van và gioăng là hai chi tiết dễ hỏng nhất theo thời gian, cũng là nguyên nhân phổ biến nhất khi chõ "còn nguyên hình dạng" nhưng không giữ nước.

Chõ bơm có những loại nào?

Theo vật liệu:

Theo kích thước: thường gặp chõ bơm phi 21, phi 27, phi 34, phi 42 và các cỡ lớn hơn cho hệ thống công suất cao. Không nên chỉ nhìn kích thước thân chõ; cần đối chiếu với đường kính ống hút và quy cách ren/kết nối của máy bơm.

Theo cấu tạo: chõ có lưới lọc, chõ dạng van chân, chõ dùng cho đường ống ren, chõ kết nối mặt bích cho hệ thống lớn.

Thông số chõ bơm cần quan tâm khi lựa chọn

• Kích thước kết nối: đường kính ống, kích thước ren và kiểu kết nối.

• Vật liệu: đồng, inox, nhựa hoặc gang.

• Lưu lượng: chõ phải đáp ứng lưu lượng của máy bơm. Lưới quá nhỏ hoặc thiết kế không phù hợp có thể cản trở dòng hút.

• Áp suất làm việc: chọn sản phẩm phù hợp với hệ thống.

• Kích thước lưới: lưới nhỏ hạn chế cặn tốt hơn nhưng dễ nghẹt; lưới phù hợp giúp cân bằng giữa chắn rác và lưu lượng nước.

• Môi trường sử dụng: nước sạch, nước giếng, bể chứa, ao/hồ hay nguồn nhiều cặn.

Nếu bỏ qua các thông số này, chõ có thể lắp được nhưng hút yếu, nhanh nghẹt hoặc không giữ nước, khiến bạn phải tháo ra làm lại.

Chõ bơm và van một chiều khác nhau như thế nào?

Có thể xem chõ là sự kết hợp giữa van một chiều và bộ phận chắn rác ở đầu hút. Tuy nhiên, không nên mặc định hai sản phẩm hoàn toàn giống nhau: van một chiều thông thường không có lưới và có thể đặt ở nhiều vị trí, còn chõ được thiết kế riêng cho đầu ống hút ngập trong nước.

Chõ bơm dùng để làm gì?

• Máy bơm hút nước từ bể chứa: hạn chế nước trong ống hút chảy ngược khi máy dừng.

• Máy bơm hút nước giếng: chõ đặt ở đầu ống hút trong nguồn nước.

• Máy bơm tưới tiêu: hạn chế rác lớn và hỗ trợ duy trì nước trong đường hút.

• Hệ thống cấp nước dân dụng: dùng cho hệ thống bơm từ bể ngầm, bồn chứa hoặc nguồn nước phù hợp.

• Hệ thống có đường hút dài: khả năng giữ nước của chõ càng quan trọng khi thể tích ống hút lớn.

Điểm chung là bơm hút nước từ vị trí thấp lên, nơi việc giữ nước trong ống hút quyết định máy có khởi động trơn tru hay không.

Vì sao máy bơm không lên nước dù chõ vẫn còn mới?

Đừng vội kết luận "chõ hỏng". Các nguyên nhân có thể gồm:

• Chõ bị kẹt do rác hoặc cặn.

• Van bên trong không kín.

• Gioăng làm kín bị hỏng.

• Ren hoặc mối nối đường ống bị hở.

• Đường ống hút bị nứt.

• Chõ đặt quá cao hoặc không ngập đủ trong nước.

• Đường ống hút có không khí.

• Chọn chõ không phù hợp với kích thước ống.

• Máy bơm chưa được mồi đúng cách.

Điểm mấu chốt: cần kiểm tra toàn bộ đường hút, không chỉ riêng chõ. Chỉ một mối nối hở khí cũng đủ khiến máy chạy mà không lên nước.

Cách chọn chõ bơm phù hợp

Bước 1: Xác định đường kính ống hút. Ví dụ phi 21, phi 27, phi 34.

Bước 2: Kiểm tra kiểu kết nối. Ren trong, ren ngoài, nối ống hoặc mặt bích.

Bước 3: Chọn vật liệu. Nước sạch có thể cân nhắc đồng, inox hoặc nhựa tùy hệ thống; môi trường ăn mòn nên ưu tiên vật liệu phù hợp; hệ thống lớn cần xem yêu cầu kỹ thuật và độ bền.

Bước 4: Kiểm tra lưu lượng máy bơm. Không chọn chõ có tiết diện dòng chảy quá nhỏ so với nhu cầu của máy.

Bước 5: Xem xét nguồn nước. Nguồn nhiều cặn cần chú ý thiết kế lưới và khả năng vệ sinh.

Bước 6: Kiểm tra khả năng thay thế. Ưu tiên loại có gioăng, lưới và linh kiện dễ kiểm tra, thay thế nếu hệ thống cần bảo trì thường xuyên.

Cách lắp chõ bơm đúng cách

1. Ngắt nguồn điện máy bơm.

2. Kiểm tra chõ và đường ống trước khi lắp.

3. Làm sạch ren và khu vực kết nối.

4. Lắp chõ vào đầu ống hút.

5. Đảm bảo chiều van đúng với chiều dòng nước.

6. Siết vừa đủ, tránh làm hỏng ren hoặc thân chõ.

7. Đặt chõ đúng vị trí trong nguồn nước.

8. Kiểm tra toàn bộ đường ống hút.

9. Mồi nước cho máy bơm nếu hệ thống yêu cầu.

10. Khởi động và kiểm tra khả năng lên nước.

Lưu ý quan trọng:

• Không để chõ hút sát đáy bể/giếng nếu nơi đó nhiều bùn cặn.

• Không để chõ nổi lên khỏi mặt nước khi hút.

• Không siết quá mạnh.

• Kiểm tra rò khí ở đường hút, vì hút khí cũng làm máy không lên nước.

• Vệ sinh lưới chõ định kỳ nếu nguồn nước nhiều cặn.

Câu hỏi thường gặp về chõ bơm

Chõ máy bơm có tác dụng gì?

Chõ kiểm soát chiều dòng nước ở đầu ống hút, hạn chế nước chảy ngược khi máy dừng, và thường có thêm lưới để chắn rác, cặn lớn.

Chõ máy bơm có phải van một chiều không?

Chõ có bộ phận hoạt động theo nguyên lý van một chiều, nhưng thường được thiết kế thêm phần lưới lọc và dùng chuyên dụng ở đầu ống hút.

Máy bơm không lên nước có phải do chõ bị hỏng?

Không nhất thiết. Cần kiểm tra chõ, đường ống hút, mối nối, gioăng, việc mồi nước và khả năng lọt khí của toàn hệ thống.

Nên chọn chõ đồng, inox hay nhựa?

Cần căn cứ vào môi trường nước, kích thước ống, lưu lượng, điều kiện làm việc và yêu cầu độ bền. Không nên chọn chỉ dựa trên giá.

Chõ bơm nên đặt ở đâu?

Thông thường đặt ở đầu dưới của ống hút, trong nguồn nước, tại vị trí luôn đảm bảo hút được nước và hạn chế hút bùn, cặn đáy.

Kết luận

Ba ý cần nhớ về chõ bơm:

• Chõ duy trì nước trong ống hút và hạn chế dòng chảy ngược, giúp máy khởi động ổn định.

• Khi chọn, cần quan tâm kích thước, kiểu kết nối, vật liệu, lưu lượng và môi trường sử dụng.

• Khi lắp, đặc biệt chú ý chiều van, độ kín của đường hút và vị trí đặt chõ.

Nếu bạn chưa chắc nên chọn loại nào, hãy chuẩn bị sẵn đường kính ống hút, loại máy bơm và môi trường sử dụng (giếng, bể ngầm, ao hồ...) để được tư vấn đúng kích thước và vật liệu, tránh mua nhầm hoặc phải tháo lắp lại.

Hãy theo dõi honto.vn để nhận thêm thông tin về chõ máy bơm!