Bộ Lọc Nước Phi 90 Là Gì? Cấu Tạo, Thông Số Kỹ Thuật Và Nguyên Lý Hoạt Động

Khi mua bộ lọc cho đường ống nước, nhiều người chỉ nói “lấy cho tôi bộ lọc nước phi 90” mà không biết con số này có thể hiểu theo nhiều cách: đường kính ngoài ống phi 90, kích thước danh nghĩa DN80, ống 3 inch, hay thậm chí đường kính thân của cột lọc. Hiểu sai là mua nhầm cỡ, không khớp mặt bích hoặc lắp không vừa. Ngoài ra, bộ lọc phi 90 còn có nhiều kiểu thân, vật liệu lọc, độ mịn lưới và chất liệu khác nhau, chọn sai dễ gây tụt áp, nghẹt nhanh hoặc lọc không đạt yêu cầu.

Bài viết này giúp bạn hiểu bộ lọc phi 90 là gì, cấu tạo, thông số kỹ thuật, nguyên lý hoạt động, các loại phổ biến, cách chọn, lắp đặt và bảo trì.

Bộ lọc nước phi 90 là gì?

Bộ lọc phi 90 là thiết bị lọc lắp trên đường ống có đường kính ngoài khoảng 90 mm, tương ứng DN80 hay ống 3 inch theo cách gọi thông dụng. Nước đi qua phần tử lọc, cặn và hạt rắn lớn hơn mắt lọc bị giữ lại, nước sạch hơn đi tiếp đến thiết bị phía sau.

Cần lưu ý, “phi 90” ngoài thị trường thường chỉ đường kính ngoài của ống, còn DN80 là kích thước danh nghĩa. Hai cách gọi hay được dùng thay nhau nhưng không phải lúc nào cũng trùng khớp tuyệt đối, nhất là khi so với tiêu chuẩn mặt bích. Bộ lọc này chủ yếu là lọc thô, bảo vệ bơm, van, đồng hồ, không phải hệ thống xử lý nước hoàn chỉnh, không khử trùng và không có chức năng đóng mở như van. Trên thị trường, tên gọi này hay bị gọi lẫn với y lọc DN80, lọc rác, lọc rổ, strainer 3 inch hoặc cột lọc thô.

Định nghĩa của bộ lọc phi 90

Cấu tạo chung

Hầu hết bộ lọc phi 90 gồm các bộ phận chính:

• Thân lọc: dạng chữ Y, rổ, chữ T hoặc dạng cột, chứa phần tử lọc và chịu áp.

• Phần tử lọc: lưới đục lỗ, lưới dệt hoặc lõi lọc, là bộ phận quan trọng nhất.

• Nắp lọc: đậy cửa lưới, tháo ra để rút phần tử lọc vệ sinh.

• Gioăng: làm kín giữa nắp và thân, thường bằng cao su hoặc PTFE.

• Đầu kết nối: ở cỡ này thường là mặt bích, một số loại dùng ren hoặc hàn.

• Nút xả đáy: giúp xả cặn mà không cần tháo nắp.

Chất liệu thân phổ biến gồm gang và gang cầu cho cấp thoát nước, PCCC, HVAC, thép carbon cho áp cao, inox 304 và 316 cho nước sạch, thực phẩm, môi trường ăn mòn.

Nguyên lý hoạt động

Nguyên lý hoạt động gồm ba bước:

1. Nước vào thân lọc: dòng nước đi vào từ đầu vào theo chiều mũi tên trên thân.

2. Nước đi qua phần tử lọc: nước xuyên qua lưới hoặc lõi, hạt rắn lớn hơn mắt lọc bị giữ lại.

3. Nước sạch thoát ra: dòng nước đã lọc theo đầu ra đi tiếp đến bơm, van hoặc đồng hồ.

Khi phần tử lọc bám nhiều cặn, chênh áp hai đầu tăng và lưu lượng giảm, đó là dấu hiệu cần vệ sinh. Với loại thân chữ Y, nhánh nghiêng giúp dòng chảy ít đổi hướng gấp nên tổn thất áp suất thấp khi lưới còn sạch. Nhánh chứa lưới cần hướng xuống để cặn lắng xuống, không rơi ngược lại dòng chảy.

Thông số kỹ thuật: cách đọc đúng

Thông số của bộ lọc phi 90 thường gồm:

• Kích thước: phi 90, DN80, 3 inch.

• Độ mịn lọc: tính theo mesh hoặc micron.

• Áp suất làm việc: thường ghi theo PN hoặc bar (PN10, PN16).

• Lưu lượng cho phép: phụ thuộc thiết kế và độ mịn lưới.

• Chất liệu thân, lưới và gioăng.

• Kiểu kết nối: mặt bích, ren hoặc hàn.

Bảng quy đổi tham khảo quanh cỡ này (có thể chênh nhẹ tùy tiêu chuẩn):

Một số độ mịn lưới thường gặp (tham khảo):

Lưu ý, “phi” ngoài thị trường thường chỉ đường kính ngoài ống, không phải lúc nào cũng trùng DN. Khi đặt hàng, hãy nêu rõ phi 90, DN80, tiêu chuẩn mặt bích, áp suất, chất liệu và độ mịn lưới.

Phân loại bộ lọc phi 90

1. Y lọc DN80 (phi 90)

Thân có nhánh nghiêng khoảng 45 độ chứa lưới hình ống. Tổn thất áp suất thấp, gọn, giá hợp lý. Hạn chế là dung tích chứa cặn nhỏ, phù hợp nước ít đến trung bình cặn.

2. Lọc rổ (basket strainer)

Lưới hình rổ lớn, diện tích lọc và dung tích chứa cặn lớn nên ít phải vệ sinh. Phù hợp nước nhiều cặn, lưu lượng lớn. Thân to, nặng, giá cao hơn Y lọc.

3. Lọc rổ đôi (duplex)

Gồm hai rổ lọc và van chuyển dòng. Khi một rổ cần vệ sinh, chuyển sang rổ còn lại, hệ thống chạy liên tục. Chi phí và không gian lắp đặt lớn hơn.

4. Lọc chữ T

Lưới hình trụ lớn đặt vuông góc với ống. Dung tích chứa cặn lớn nhưng tổn thất áp cao hơn Y lọc và cần khoảng trống để rút lưới.

5. Cột lọc thô đầu nối phi 90

Thân hình trụ đứng chứa cát, than hoặc vật liệu lọc, đầu nối cỡ DN80. Dùng cho hệ thống lớn, lọc đục, phèn, mùi. Cần rửa ngược định kỳ và diện tích lắp đặt lớn.

6. Lọc tự làm sạch

Có cơ cấu tự rửa ngược, xả cặn mà không cần dừng dòng. Phù hợp hệ thống lớn, nước làm mát. Giảm công bảo trì nhưng chi phí cao, cần nguồn điều khiển.

Phân loại theo chất liệu và kết nối

Chất liệu thân:

• Gang, gang cầu: cho cấp thoát nước, PCCC, HVAC, giá hợp lý.

• Thép carbon: cho áp cao, nhiệt cao.

• Inox 304: chống ăn mòn tốt, an toàn thực phẩm, nước sạch.

• Inox 316: chịu muối, axit, hóa chất, nước lợ. Giá cao hơn.

• Nhựa (PVC, CPVC): ít gặp ở cỡ này, dùng cho nước lạnh, hóa chất loãng, áp thấp.

Kiểu kết nối:

• Mặt bích: phổ biến nhất ở DN80, dễ tháo lắp, cần đúng tiêu chuẩn JIS, DIN hoặc ANSI.

• Ren: ít dùng ở cỡ này, phù hợp hệ thống nhỏ, áp thấp.

• Hàn hoặc clamp: cho thực phẩm, vi sinh, đường ống cố định.

Lưới có thể là lưới đục lỗ (bền, chịu áp tốt) hoặc lưới dệt (mịn hơn nhưng dễ rách khi chênh áp cao).

Các loại bộ lọc phi 90 phổ biến

Ứng dụng của bộ lọc nước phi 90

Cấp nước tòa nhà, chung cư, khách sạn: đặt trước bơm tăng áp, đồng hồ tổng, bình nóng lạnh trung tâm.

PCCC: bảo vệ van, đầu phun và bơm chữa cháy.

HVAC, chiller, tháp giải nhiệt: đặt trước bơm, van điều khiển, bộ trao đổi nhiệt.

Công nghiệp, xử lý nước: tiền lọc trước màng RO, bảo vệ van và đồng hồ lưu lượng.

Tưới tiêu, nông nghiệp: giữ cát, đất, rác trước bơm và hệ thống tưới.

Thực phẩm, đồ uống: lọc inox nối mặt bích hoặc clamp, dễ vệ sinh.

Ứng dụng của bộ lọc phi 90

Cách chọn bộ lọc phi 90 phù hợp

1. Xác định nguồn nước và lượng cặn. Nước sạch chọn Y lọc, nước giếng, nước nhiều cặn chọn lọc rổ hoặc cột lọc thô.

2. Xác định đúng kích thước. Đối chiếu phi 90, DN80 và 3 inch với đường ống và mặt bích hiện có.

3. Chọn kiểu kết nối. Thường là mặt bích, cần khớp tiêu chuẩn và số lỗ bu lông.

4. Chọn chất liệu. Gang cho cấp thoát nước, inox cho thực phẩm, môi trường ăn mòn.

5. Chọn độ mịn lọc. Quá thưa thì cặn nhỏ lọt qua, quá mịn nhanh nghẹt và gây tụt áp.

6. Xét áp suất và lưu lượng. Chọn mức chịu áp cao hơn áp thực tế, kích thước đủ cho lưu lượng yêu cầu.

Lắp đặt và bảo trì

• Lắp đúng chiều dòng chảy theo mũi tên trên thân.

• Đặt nhánh hoặc cốc chứa lưới hướng xuống để cặn lắng xuống.

• Lắp van khóa trước và sau lọc, thêm đường bypass nếu cần bảo trì mà không dừng hệ thống.

• Thân lọc cỡ DN80 khá nặng, cần giá đỡ hoặc dùng tời khi nâng, tránh để mặt bích chịu tải.

• Với mặt bích, dùng gioăng đúng tiêu chuẩn, siết bu lông đều theo đường chéo.

• Chừa khoảng trống đủ để tháo nắp và rút lưới.

• Lắp đồng hồ áp hai đầu để theo dõi chênh áp.

• Khi bảo trì: khóa van, xả áp, tháo nắp, rút lưới, rửa sạch, kiểm tra lưới và gioăng rồi lắp lại.

• Hệ thống mới nên kiểm tra thường xuyên vì cặn thi công còn nhiều, sau đó vệ sinh theo chênh áp.

Những sai lầm thường gặp

Nhầm “phi 90” với kích thước khác: mua sai cỡ, không khớp ống hoặc mặt bích.

Chọn Y lọc cho nước quá nhiều cặn: lưới nhanh bít, phải vệ sinh liên tục.

Lắp ngược chiều dòng chảy: giảm hiệu quả lọc, có thể hỏng lưới.

Đặt nhánh lưới hướng lên: cặn rơi ngược lại, bít lưới.

Chọn lưới quá mịn: nghẹt nhanh, tụt lưu lượng.

Không lắp van khóa hoặc bypass: phải dừng cả hệ thống khi bảo trì.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Bộ lọc nước phi 90 có phải là DN80 không?

Gần như tương đương trong cách gọi thông dụng, vì ống DN80 có đường kính ngoài khoảng 90 mm. Tuy nhiên, bạn nên nêu rõ cả hai khi đặt hàng và đối chiếu với tiêu chuẩn ống, mặt bích đang dùng.

Bộ lọc phi 90 có lọc được vi khuẩn không?

Không. Đây là lọc thô, chỉ giữ cặn, cát, rỉ sét lớn. Muốn xử lý vi khuẩn cần thêm lọc tinh, màng lọc hoặc khử trùng phía sau.

Bao lâu thì cần vệ sinh bộ lọc phi 90?

Tùy chất lượng nước, thường vài tuần đến vài tháng một lần, hoặc khi chênh áp tăng rõ. Hệ thống mới nên kiểm tra thường xuyên hơn.

Kết luận

Bộ lọc nước phi 90 (DN80, 3 inch) là thiết bị lọc cơ học lắp trên đường ống, giữ cặn bẩn trước khi vào bơm, van và đồng hồ. Các loại phổ biến gồm Y lọc, lọc rổ, lọc rổ đôi, lọc chữ T, cột lọc thô và lọc tự làm sạch, mỗi loại khác nhau về dung tích chứa cặn, độ mịn lọc, chất liệu và cách vệ sinh. Hiểu rõ quy cách phi 90, cấu tạo, nguyên lý hoạt động, chọn đúng áp suất, độ mịn lưới và vệ sinh định kỳ sẽ giúp hệ thống nước vận hành ổn định, bền lâu và tiết kiệm chi phí bộ lọc nước phi 90.